Martin Mandaliev een icoon schilder

Martin Mandaliev een icoon schilder

en de man waarbij Philip Akkerman icoon schilderles heeft gevolgd. In Atelier magazine nr. 170 een artikel van mij over ‘Icoon schilderen is de traditie volgen’.

Icoon schilderen, interview met Martin Mandaliev de icoon schilder
Martin Mandaliev een icoon schilder

De belangstelling van ikonen lijkt groeiende. Niet alleen voor religieuze en historische betekenis ervan maar ook voor het zelf schilderen van ikonen.

Iconen zijn niet zomaar mooie afbeeldingen. Het zijn religieuze kunstwerken die verwijzen naar een hogere schoonheid.

Een ikoon brengt u in de stemming om na te denken over universele en altijd durende waarheden. Zij vormt een rustpunt in de dag en biedt steun in moeilijke momenten.

Al eeuwenlang zendt de ikoon dezelfde mystieke boodschap uit en spreekt ook vandaag nog tot de verbeelding.

Martin Mandaliev, geboren in Sofia,  vertegenwoordigt de vierde generatie uit een familie van ikoonrestaurateurs, schilders, beeldhouwers en ontwerpers. In Nederland heeft hij aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten gestudeerd.

‘Wie voor een icoon bidt, richt zich niet tot een plaatje of tot een plankje, maar tot degene die erop geschilderd staat. Een icoon die officieel in een viering gewijd is, stelt de afgebeelde persoon present. Een icoon biedt een venster, je kijkt er doorheen en je ziet het onzichtbare. Jezus, engelen, heiligen. Een hogere werkelijkheid. Wie een icoon erft en alleen de geldelijke waarde ervan ziet, ziet slechts het venster zelf en kijkt er niet doorheen.
Wanneer je voor een icoon mediteert, werkt dat zuiverend, louterend. Het effect is dat van een catharsis, je wordt gereinigd, opgeschoond, er vindt een opruiming plaats. Je wordt rustig, stil. De icoon helpt je. Je bent niet alleen. Je wordt onderdeel van een groter geheel.

Het schilderen van een ikoon
Het gaat bij het schilderen van een icoon niet om het eindresultaat, maar om de weg. Martin Mandaliev: ‘Als een icoon mooi wordt, is dat fijn, maar het is niet het einddoel.’ De concentratie, daar gaat het om.

Zelf iconen maken doet van alles met je. Je moet geduld hebben. Voor je een nieuwe laag verf kunt opbrengen, moet je wachten tot de vorige laag droog is. (zonder gebruik van een föhn). Je komt jezelf tegen, maar vindt uiteindelijk rust. Iconen schilderen is de traditie volgen en geen experimentele technieken toepassen.

Werkwijze
Op een houten paneel wordt textiel geplakt en daarna vele lagen van krijt en lijm. Na drogen en schuren is het paneel gereed om de contouren van de ikoon op aan te brengen. Daarna de basiskleuren invullen en dan begint het echte schilderen. Van donker naar licht. Er wordt gewerkt met tempera verf (pigment met eigeel). Op de achtergrond kan gouden pigment of bladgoud worden aangebracht.

De maker van een icoon werkt van het donker naar het licht. Eerst schildert hij of zij de donkere delen, en steeds komt daar een lichter laagje overheen. Dat maakt het licht veel sterker, het wordt stralender. Vergelijk het met de donkerste dag van het jaar, daarna valt het licht veel meer op.
Zwart bestaat niet, bij iconen. Daar wordt altijd een mengeling van donkere tinten voor gebruikt. Als je met écht zwarte verf schildert en aan het eind de plank aflakt, dan pakt de vernislaag niet op de zwarte stukken. Die blijven dof. Dat is niet voor niets. Iconen schilderen is schilderen met licht, met goddelijk licht.’

De vrijheid van de kunstenaar…..Die is er niet! De canon schrijft voor welke de personages en feestdagen zijn die op de ikoon mogen worden afgebeeld, hoe hun houding zal zijn en hoe de gezichtsuitdrukking. Welke kleuren worden toegepast, hoeveel plooien in de kleding enz. Het ikoon stamt uit een lange en waardevolle traditie.

De orthodox gelovige zal het op prijs stellen de ikoon te laten wijden, waarna zij haar taak van bescherming van huis en bewoners op zich zal nemen. Door de wijding verandert het werk van kunstvoorwerp in ikoon en wordt de afgebeelde heilige als het ware ‘present’ gesteld. Met andere woorden, Christus of de Moeder Gods of uw favoriete heilige is werkelijk aanwezig in uw midden.

Kunst of religie
Sommigen zien in de ikoon een kunstwerk dat zij waarderen omwille van de hoge esthetische waarde. De ikoon herleiden tot louter een kunstvoorwerp zou haar echter beroven van haar elementaire functie. Als theologie in beeld, zegt de ikoon in symboliek, in kleur en vorm datgene wat door het Evangelie wordt verkondigd in geschreven woord. In de Oosterse kerken is de ikoon dan ook onmisbaar.

Martin Mandaliev een icoon schilder.

1 Comment

Leave a Reply